|
Over
Joseph
(Jo) Reinhold
Joseph
(Jo) Reinhold
|
Jo, Lientje en Wim
Tijdens de November-pogrom (Kristalnacht) worden daar 33 Hachhara-joden
opgepakt en naar Dachau gebracht. Jo krijgt gevangene nummer 21194. Op
12 december 1938 wordt hij ontslagen uit conventratiekamp Dachau
met de verplichting Duitsland te verlaten.
Jo komt in 1939 naar in Grotestraat 212 te Borne. In februari 1942
vertrekt hij naar eendrachtstraat 11 in Amsterdam, waar hij op 26
augustus trouwt met Sara (Lientje) Voorzanger. In september dat jaar
wordt hij naar werkkamp De Beetse bij Sellingerbeetse in Groningen
gestuurd. Van daaruit wordt hij op 2 oktober naar Westerbork gebracht.
In Westerbork wacht hij op Lientje. Samen gaan ze op 12 oktober op
transport naar Auschwitz.
|
Lientje met Wim
|
|
Daar worden ze gescheiden. Lientje gaat
meteen naar de gaskamer. Jo wordt ingeschreven onder nummer 67898 in
Auschwitz en is naar een werkkamp (de Jawischowitz-mijn) in de buurt
gegaan. Vanuit dit werkkamp heeft hij een briefkaart naar Nederland
gestuurd.
Op 26 mei 1943 wordt hij ingeschreven in het Auschwitz-subkamp
Eintrachthütte in de Boven-Silezische Schwientochlowitz voor
dwangarbeid voor de wapenindustrie. In januari 1945 wordt dat kamp
ontbonden en volgt deportatie van gevangenen naar de KL Mauthausen.
29.1.1945 Aankomst van Josef Reinhold in het KL Mauthausen, waar hij
nummer 124687 krijgt. Op 16 februari 1945 wordt Jo overgebracht naar
KL Gusen, een werkkamp van Mauthausen.
Op 5 mei 1945 wordt hij daar bevrijd
door het Amerikaanse leger
In 1945-1947 wacht hij twee jaar tevergeefs in Duitsland op de
terugkeer van Lientje.
Jo vaart in september/oktober 1947 op de marinetransporter USS MARINE
FLASHER van Bremen naar New York
In 1948 trouwt hij met Ethel Cohen in New York. Zij krijgen twee zonen.
Op 1 januari 1994 overlijdt Jo te Jefferson, Ohio USA
Na de oorlog werd in Nederland aangenomen dat hij overleden in Gusen
was tussen 16 januari en 10 mei 1945.
Op basis hiervan wordt in Borne een struikelsteen voor hem gelegd.
| In 2015 duikt in Borne opeens een na-oorlogse brief van Jo
op. Daarin
beschrijft hij hoe hij als dwangarbeider diverse kampen heeft overleefd. |
Uit deze brief:
In Auschwitz wordt Jo
geselecteerd
voor dwangarbeid in de kolenmijnen van Jawiszowice, een dorp 10 km. ten
zuidwesten van Auschwitz. Hij werkt hier 17 maanden, tot er
vakarbeiders worden gezocht voor een Duitse fabriek. Joseph meldt zich
aan en wordt uitgekozen. Helaas blijkt dit een valstrik. Tot zijn grote
teleurstelling komt hij terecht in een ander werkkamp dat bij Auschwitz
hoort, Schwientochlowitz, 40 km. van Auschwitz. Het is een wapenfabriek
waar
men de 8/8 tank bouwde: ‘Wir haben da Sabotage gemacht wo wir nur
konnten’, schrijft hij. Eén keer is hij daarbij ontdekt. Hij vertelt
niet wat dit voor consequenties voor hem had, zijn brief is een
feitelijk relaas, het doorstane leed verwoordt hij niet.
Ondertussen komt het
Russische leger
steeds dichterbij en op zekere dag wordt het kamp daarom ontruimd. De
dwangarbeiders worden verplaatst naar kamp Mauthausen. Dat betekent 10
dagen lopen met als rantsoen één kilobrood en voor drie man samen één
blik conserven. In Mauthausen begint weer een nieuw leven, ‘noch viel
schlimmer’ dan in Auschwitz. Na 3 weken – april 1945 - werd hij met
zijn kameraden verplaatst naar Gusen-II, waar ze weer ‘unter der Erde’
moeten werken. Hij is dan aan het eind van zijn krachten, de bevrijding
moet snel komen, anders begeeft hij het (‘eingehen’). Die bevrijding
kwam: op zaterdag 5 mei 1945.
In eerste instantie wil
Jo naar
Nederland teruggaan, maar hij heeft met Sara afgesproken dat ze elkaar
zullen treffen in zijn vaderland. In Duitsland heeft hij meer dan twee
jaar gewacht, tevergeefs. Daarna is hij naar Brooklyn verhuist: ‘Und es
gefallt mir sehr gut’.
Zijn struikelsteen is op 14 december 2015 verwijderd. De steen wordt in
de synagoge van Borne bewaard.
Briefkaart
van Jo,
Klik erop om deze te bekijken.
|
Kaartje van Jo in Mauthausen
Klik erop om deze te vergroten.
|
Brief van Jo,
Klik erop om deze te bekijken.
|
|
|
))
